Przygotowanie zawodowe 2025: co zmienia się dla młodocianych cudzoziemców

🎒 Przez wiele lat zatrudnianie młodocianych cudzoziemców w ramach przygotowania zawodowego pozostawało niedoprecyzowane w polskim prawie. W efekcie młodzi obywatele innych państw byli traktowani inaczej niż ich polscy rówieśnicy – musieli przechodzić dodatkowe procedury administracyjne, a pracodawcy ponosili większe obciążenia formalne. Dopiero niedawna nowelizacja przepisów zaczęła niwelować tę nierówność, choć wciąż pozostaje wiele do zrobienia.

Rozporządzenie MEN – dwa światy praktycznej nauki zawodu

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 poz. 391) w art. 4 ust. 1 stanowi:

„Praktyczna nauka zawodu może być organizowana w formie zajęć praktycznych oraz praktyk zawodowych.”

Natomiast art. 4 ust. 4 rozróżnia dwie sytuacje:

• W przypadku uczniów praktyczna nauka zawodu jest organizowana przez szkołę na podstawie umowy zawartej między dyrektorem szkoły a pracodawcą.
• W przypadku młodocianych pracowników przygotowanie zawodowe jest organizowane przez pracodawcę, który zawiera z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego i na podstawie art. 191 § 3 Kodeksu pracy (Dz.U. z 2025 poz. 277), kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia.

Interpretacja tych przepisów prowadzi do paradoksu: cudzoziemcy będący uczniami kierowanymi przez szkołę byli zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, natomiast cudzoziemcy zatrudnieni jako młodociani pracownicy – choć realizowali program nauczania – musieli przechodzić procedurę oświadczeniową w powiatowym urzędzie pracy.

Konsekwencje braku doprecyzowania – skutki dla młodocianych i pracodawców

Brak jednoznacznych regulacji miał poważne skutki systemowe:

• dla młodocianych cudzoziemców – dodatkowe procedury administracyjne, ryzyko wykluczenia, ograniczone możliwości integracji i rozwoju zawodowego,
• dla pracodawców – większe obowiązki formalne, zniechęcenie do zatrudniania młodych cudzoziemców, utrudnione planowanie kadrowe,
• dla systemu edukacji i rynku pracy – rozbieżności między MEN a MRPiPS, utrudniona harmonizacja działań i wdrażanie dualnego modelu kształcenia zawodowego.

Nowelizacja rozporządzenia MRPiPS – krok w stronę równości

Przełom nastąpił wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 poz. 621) oraz nowelizacji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 listopada 2025 r. w sprawie szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (Dz. U. z 2025 poz. 1620).

Zgodnie z § 1 pkt 15 tego rozporządzenia:

„Cudzoziemiec uprawniony do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może wykonywać pracę bez zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli jest młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.”

To oznacza, że młodociani cudzoziemcy mogą dziś wykonywać pracę w ramach przygotowania zawodowego bez dodatkowych formalności.

Co dalej – postulaty legislacyjne

Nowelizacja rozporządzenia MRPiPS to ważny krok, ale nie zamyka sprawy. Aby system był spójny i przejrzysty, konieczne są dalsze działania. Po pierwsze, należy dostosować rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu tak, aby jednoznacznie uznawało umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego jako równoważną podstawę odbywania praktycznej nauki zawodu także przez cudzoziemców.

Po drugie, konieczne jest doprecyzowanie Kodeksu pracy. W artykułach 190–204 powinno znaleźć się wyraźne wskazanie, że młodociani cudzoziemcy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego korzystają z takich samych praw i obowiązków jak młodociani obywatele polscy.

Puenta

Historia młodocianych cudzoziemców pokazuje, jak brak precyzji w prawie tworzy bariery. Dzisiejsze zmiany to krok w stronę równości, ale pełna integracja wymaga dalszych działań.