Kolizja przepisów w dofinansowaniu młodocianych. Jak stosować nowe zasady?

👉 Zmiany w systemie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników, wprowadzone kolejno 28 grudnia 2024 r. oraz 13 lipca 2025 r., istotnie przebudowały sposób ustalania wysokości świadczenia przysługującego pracodawcom. Choć nowelizacje realizują postulaty środowiska rzemieślniczego, doprowadziły jednocześnie do powstania kolizji przepisów, która ma realne skutki dla jednostek samorządu terytorialnego odpowiedzialnych za wypłatę dofinansowania.

1. Zmiany w katalogu pracodawców – rzemieślników

Ustawa z 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego (u.z.u.d.p.g.) rozszerzyła katalog pracodawców uznawanych za rzemieślników. To zmiana długo oczekiwana, bo pozwala większej grupie przedsiębiorców korzystać z uprawnień właściwych dla rzemiosła, w tym z możliwości przeprowadzania egzaminów czeladniczych.

Jednocześnie w art. 34 u.z.u.d.p.g. wprowadzono przepis przejściowy, zgodnie z którym:

• młodociani, którzy rozpoczęli przygotowanie zawodowe u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem,
• a który dopiero po wejściu w życie ustawy spełnił warunki uznania za rzemieślnika,

kontynuują naukę i zdają egzaminy na dotychczasowych zasadach.

To pozornie techniczne rozwiązanie ma istotne konsekwencje:

• wpływa na rodzaj egzaminu (zawodowy vs. czeladniczy),
• a tym samym na sposób ustalania wysokości dofinansowania,
• oraz na kwalifikację pracodawcy w systemie oświaty i rzemiosła.

2. Kluczowy problem: kolizja art. 122 ust. 3 i ust. 8 ustawy – Prawo oświatowe

Największe wyzwanie praktyczne wynika z nowego brzmienia art. 122 ust. 3 u.p.o., obowiązującego od 13 lipca 2025 r. Przepis ten stanowi, że:

• dofinansowanie obejmuje 36 miesięcy nauki zawodu (lub okres krótszy, jeśli umowa trwała krócej),
• pracodawca otrzymuje 100% kwoty dofinansowania za sam fakt przystąpienia młodocianego do egzaminu,
• niezależnie od tego, czy egzamin został zdany.

To fundamentalna zmiana filozofii świadczenia: liczy się przystąpienie, nie wynik.

Jednak art. 122 ust. 8 u.p.o. nie został zmieniony i nadal przewiduje:

• wyższą kwotę dofinansowania, gdy młodociany zdał egzamin,
• niższą kwotę, gdy jedynie do niego przystąpił.

Powstaje więc klasyczna kolizja:

• ust. 3 → „100% kwoty niezależnie od wyniku”,
• ust. 8 → „różne kwoty w zależności od wyniku”.

3. Skutki praktyczne dla JST i pracodawców

Ta niespójność nie jest teoretyczna — powoduje realne problemy.

Dla JST:

• brak jednoznacznej podstawy do ustalenia kwoty świadczenia,
• ryzyko rozbieżności między gminami,
• konieczność interpretacji przepisów wbrew zasadzie pewności prawa,
• potencjalne odwołania i skargi pracodawców.

Dla pracodawców:

• niepewność co do wysokości należnego świadczenia,
• różne traktowanie w zależności od rodzaju egzaminu (zawodowy/czeladniczy),
• trudności w planowaniu kosztów kształcenia młodocianych.

4. Dlaczego doszło do kolizji?

Zmiana ust. 3 miała uprościć system i ujednolicić zasady. Jednak ustawodawca nie dostosował ust. 8, który nadal odwołuje się do starego modelu różnicowania kwot.

W praktyce:

• ust. 3 wprowadza zasadę ogólną,
• ust. 8 pozostaje przepisem szczegółowym,
• ale oba regulują ten sam element świadczenia, co prowadzi do sprzeczności.

5. Co dalej? Możliwe kierunki interpretacji (z uwzględnieniem art. 7a k.p.a.)

W praktyce JST stosują trzy podejścia do rozstrzygania kolizji między art. 122 ust. 3 a ust. 8 u.p.o. Jednak niezależnie od przyjętej metody, organ administracji nie może ignorować art. 7a k.p.a., który ma tu kluczowe znaczenie.

1) Prymat ust. 3 (nowszego przepisu)
→ jedna kwota, niezależnie od wyniku egzaminu.
→ najkorzystniejsze dla strony, a więc zgodne z art. 7a k.p.a.

2) Prymat ust. 8 (przepisu szczególnego)
→ różne kwoty w zależności od wyniku egzaminu.
→ mniej korzystne dla strony, więc organ może je zastosować tylko wtedy, gdy wątpliwości da się usunąć — a tu się nie da.

3) Wykładnia systemowa (próba pogodzenia)
→ ust. 3 określa zasadę przyznania świadczenia,
→ ust. 8 określa jego wysokość.
→ nadal pozostają wątpliwości, więc zgodnie z art. 7a k.p.a. w przypadku niedających się usunąć wątpliwości co do treści normy prawnej, organ administracji publicznej rozstrzyga sprawę na korzyść strony.

Wniosek z art. 7a k.p.a.

W obecnym stanie prawnym, przy braku jednoznacznej regulacji i przy istnieniu dwóch sprzecznych norm:

👉 organ JST ma obowiązek zastosować interpretację korzystniejszą dla pracodawcy, czyli taką, która wynika z art. 122 ust. 3 u.p.o. — jedna kwota dofinansowania niezależnie od wyniku egzaminu.