Czy brak refundacji daje prawo do rozwiązania umowy z młodocianym?

❗W ostatnich miesiącach w środowisku rzemieślniczym pojawiało się pytanie: czy pracodawca może rozwiązać umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z powodu braku refundacji wynagrodzeń młodocianych?

Temat ten wybrzmiał podczas obrad Parlamentarnego Zespołu ds. Rzemiosła retransmisja posiedzenia .

Warto więc uporządkować fakty i jasno wskazać, co wynika z przepisów Kodeksu pracy.

1. Umowa o przygotowanie zawodowe jest szczególnie chroniona

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianego ma charakter umowy na czas nieokreślony. Oznacza to, że pracodawca nie może jej rozwiązać „od tak”, kierując się względami ekonomicznymi, organizacyjnymi czy finansowymi. Przepisy przewidują zamknięty katalog sytuacji, w których wypowiedzenie takiej umowy jest dopuszczalne.

2. Kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę młodocianemu?

Zgodnie z art. 196 Kodeksu pracy, wypowiedzenie umowy o przygotowanie zawodowe jest możliwe wyłącznie w czterech przypadkach:

• Niewypełnianie obowiązków wynikających z umowy lub obowiązku dokształcania się, pomimo wcześniejszego zastosowania środków wychowawczych.
• Upadłość lub likwidacja pracodawcy.
• Reorganizacja zakładu pracy, która uniemożliwia kontynuowanie przygotowania zawodowego.
• Stwierdzona nieprzydatność zawodowa młodocianego do wykonywania zawodu, którego dotyczy przygotowanie.

To katalog zamknięty — nie można go rozszerzać ani interpretować dowolnie.

3. Brak refundacji NIE jest podstawą do rozwiązania umowy

W praktyce pojawiają się sytuacje, w których:

• OHP wstrzymuje wypłaty refundacji,
• środki z Funduszu Pracy się wyczerpują,
• limit refundacji zostaje osiągnięty,
• procedury po stronie urzędów się przeciągają.

Jednak żadna z tych okoliczności nie stanowi ustawowej podstawy do wypowiedzenia umowy o przygotowanie zawodowe.

Dlaczego?

1. Refundacja to odrębny mechanizm finansowy

Refundacja wynagrodzeń młodocianych:

• nie jest elementem stosunku pracy,
• nie wynika z Kodeksu pracy,
• jest regulowana przez przepisy dotyczące Funduszu Pracy i OHP,
• ma charakter fakultatywnego wsparcia dla pracodawców.

Brak refundacji nie zmienia faktu, że pracodawca pozostaje stroną umowy o pracę i ma obowiązek jej realizacji.

2. Kodeks pracy nie przewiduje „braku środków” jako przesłanki wypowiedzenia

W katalogu z art. 196 Kodeksu pracy nie ma podstawy typu:

• „brak refundacji”,
• „brak środków finansowych”,
• „nieopłacalność zatrudnienia młodocianego”.

Pracodawca nie może więc powołać się na trudności finansowe wynikające z systemu refundacji jako powód rozwiązania umowy.

4. Co to oznacza dla pracodawców?

• Nie można zakończyć umowy z młodocianym z powodu braku refundacji.
• Wypowiedzenie bez ustawowej podstawy będzie niezgodne z prawem.
• Pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za realizację umowy, niezależnie od tego, czy refundacja została przyznana, wstrzymana czy opóźniona.

To trudna sytuacja, szczególnie dla małych zakładów rzemieślniczych, które realnie odczuwają brak wsparcia finansowego. Dlatego temat ten słusznie stał się przedmiotem obrad Parlamentarnego Zespołu ds. Rzemiosła i wymaga pilnych zmian systemowych.

5. Podsumowanie

Brak refundacji wynagrodzeń młodocianych nie daje pracodawcy prawa do rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Umowa ta jest szczególnie chroniona, a jej wypowiedzenie jest możliwe tylko w czterech przypadkach wskazanych w art. 196 Kodeksu pracy. Refundacja jest natomiast osobnym mechanizmem finansowym, który — choć ważny — nie wpływa na obowiązywanie stosunku pracy.

Problem braku refundacji wymaga rozwiązania na poziomie legislacyjnym i organizacyjnym, ale nie może być przerzucany na młodocianych pracowników, którzy realizują obowiązek szkolny i zawodowy.